Jawapan ringkas: Rukun Iman ialah enam perkara yang wajib dipercayai setiap orang Islam: beriman kepada Allah, malaikat, kitab-kitab, rasul-rasul, hari akhirat, serta qada dan qadar. Asasnya datang daripada Hadis Jibril yang diriwayatkan dalam Sahih Muslim. Rukun Iman ialah kepercayaan dalam hati, berbeza daripada Rukun Islam yang merupakan amalan.
Rukun Iman ialah enam perkara asas yang wajib diyakini sepenuh hati oleh setiap orang Islam. Perkataan rukun bermaksud tiang atau asas. Kalau salah satu daripada enam ini ditolak, keimanan seseorang tidak lengkap.
Bezanya dengan Rukun Islam mudah difahami begini. Rukun Islam ialah perkara yang kita buat, seperti solat dan puasa. Rukun Iman pula perkara yang kita percaya dalam hati.
Sebab itu Rukun Iman diajar seawal darjah satu dalam mata pelajaran Pendidikan Islam. Ia asas kepada segala amalan yang datang kemudian.
Senarai enam rukun ini bukan reka-rekaan ulama kemudian. Ia datang terus daripada satu hadis yang sangat masyhur, dikenali sebagai Hadis Jibril.
Dalam hadis itu, Malaikat Jibril datang menyamar sebagai lelaki dan bertanya kepada Rasulullah SAW tentang iman. Baginda menjawab bahawa iman ialah percaya kepada Allah, malaikat-Nya, kitab-kitab-Nya, rasul-rasul-Nya, hari akhirat, dan percaya kepada qadar sama ada baik atau buruk. Hadis ini diriwayatkan oleh Umar bin al-Khattab RA dan direkodkan dalam Sahih Muslim.
Empat daripada enam rukun juga disebut serentak dalam Surah al-Baqarah ayat 285, iaitu beriman kepada Allah, malaikat, kitab dan rasul. Bahagian qada dan qadar pula disokong oleh Surah al-Qamar ayat 49, yang menyatakan bahawa Allah menciptakan segala sesuatu menurut ukuran yang telah ditetapkan.
Susunan rukun iman mengikut turutan, dari rukun iman ke-1 hingga rukun iman ke-6:
Rukun iman pertama, atau rukun iman ke-1, ialah beriman kepada Allah SWT. Ia menjadi asas kepada lima rukun yang lain. Beriman kepada Allah bermaksud yakin bahawa Allah itu Tuhan Yang Maha Esa, Pencipta seluruh alam, dan hanya Dia yang layak disembah.
Keimanan ini bukan setakat mengaku dengan mulut. Ia perlu nampak dalam tingkah laku harian:
Rukun iman kedua, atau rukun iman ke-2, ialah beriman kepada malaikat. Malaikat ialah makhluk Allah yang dicipta daripada cahaya. Mereka tidak makan, tidak minum, tidak berjantina, dan tidak pernah ingkar perintah Allah.
Jumlah malaikat hanya Allah yang tahu. Tetapi ada sepuluh yang wajib diketahui setiap Muslim:
Cara mudah mengingatinya, kumpulkan ikut pasangan tugas. Raqib dengan Atid mencatat amalan. Munkar dengan Nakir menyoal dalam kubur. Malik dengan Ridwan menjaga neraka dan syurga.
Rukun iman ketiga, atau rukun iman ke-3, ialah beriman kepada kitab-kitab Allah. Allah menurunkan kitab kepada rasul pilihan-Nya sebagai panduan hidup manusia. Empat kitab utama yang wajib diketahui:
Selain empat kitab ini, Allah juga menurunkan suhuf atau lembaran kepada beberapa nabi lain seperti Nabi Ibrahim AS.
Al-Quran ialah kitab terakhir. Ia menjadi panduan lengkap untuk seluruh umat manusia sehingga hari kiamat, dan Allah sendiri yang menjamin keasliannya.
Rukun iman keempat, atau rukun iman ke-4, ialah beriman kepada rasul. Rasul ialah manusia pilihan Allah yang menerima wahyu dan ditugaskan menyampaikannya kepada umat. Terdapat 25 rasul yang wajib diketahui dalam sukatan Pendidikan Islam.
Lima daripada mereka digelar Ulul Azmi, iaitu rasul yang paling tinggi kesabarannya menghadapi ujian:
Nabi Muhammad SAW ialah rasul terakhir. Tiada nabi atau rasul selepas baginda.
Beriman kepada rasul bukan setakat hafal nama. Kita dituntut mencontohi akhlak mereka, terutama empat sifat wajib rasul: siddiq (benar), amanah (dipercayai), tabligh (menyampaikan) dan fatanah (bijaksana).
Rukun iman kelima, atau rukun iman ke-5, ialah beriman kepada Hari Akhirat. Hari Akhirat ialah hari berakhirnya kehidupan dunia. Semua manusia akan dibangkitkan semula dan dihisab atas setiap amalan, sekecil mana pun.
Kepercayaan ini yang membezakan seorang Muslim daripada orang yang hidup tanpa arah. Kalau kita yakin ada perhitungan selepas mati, kita akan fikir dua kali sebelum buat sesuatu yang salah.
Kesan keimanan kepada Hari Akhirat dalam kehidupan harian:
Rukun iman keenam, atau rukun iman ke-6, ialah beriman kepada qada dan qadar. Qada ialah ketetapan Allah sejak azali. Qadar pula pelaksanaan ketetapan itu dalam kehidupan sebenar. Ringkasnya, segala yang berlaku adalah dengan izin dan pengetahuan Allah.
Ramai orang salah faham bahagian ini. Percaya kepada qada dan qadar tidak bermakna kita duduk diam menunggu takdir. Manusia tetap wajib berusaha, kemudian baru bertawakal.
Contoh yang paling dekat dengan murid sekolah:
Dua benda ini sering bertukar ganti dalam kepala murid. Cara paling senang membezakannya, Rukun Iman ada dalam hati, Rukun Islam ada dalam perbuatan.
Lima Rukun Islam ialah mengucap dua kalimah syahadah, menunaikan solat, berpuasa pada bulan Ramadan, menunaikan zakat, dan menunaikan haji bagi yang berkemampuan.
Kedua-duanya datang daripada hadis yang sama. Dalam Hadis Jibril, Rasulullah SAW ditanya tentang Islam dahulu, kemudian tentang iman.
Menghafal enam rukun ambil masa lima minit. Menghayatinya ambil masa seumur hidup. Ini yang berubah apabila seseorang benar-benar menghayatinya:
Kalau anak anda susah nak ingat, cuba tiga cara ini.
Susun ikut urutan logik. Allah menghantar malaikat, malaikat membawa kitab, kitab diberi kepada rasul, rasul mengajar tentang hari akhirat, dan semuanya berlaku dengan qada dan qadar. Satu cerita bersambung, bukan senarai kosong.
Guna singkatan. A M K R H Q. Allah, Malaikat, Kitab, Rasul, Hari akhirat, Qada dan qadar.
Kaitkan dengan kejadian harian. Bila anak dapat markah baik, sebut tentang qada dan qadar serta usaha. Bila dia buat baik tanpa disuruh, sebut tentang malaikat Raqib. Pembelajaran yang melekat datang daripada perbualan, bukan hafalan.
Enam. Beriman kepada Allah, malaikat, kitab-kitab, rasul-rasul, hari akhirat, serta qada dan qadar.
Rukun Iman ialah kepercayaan dalam hati dan ada enam. Rukun Islam ialah amalan yang dilakukan dengan anggota badan dan ada lima. Rukun Iman tidak boleh dilihat orang lain, Rukun Islam boleh.
Beriman kepada Allah SWT. Ia menjadi asas kepada lima rukun yang lain, sebab kepercayaan kepada malaikat, kitab dan rasul semuanya bermula daripada pengakuan bahawa Allah itu Tuhan Yang Maha Esa.
Sepuluh. Jibril, Mikail, Israfil, Izrail, Raqib, Atid, Munkar, Nakir, Malik dan Ridwan. Jumlah malaikat sebenar hanya Allah yang mengetahui.
Dalil utama ialah Hadis Jibril yang diriwayatkan oleh Umar bin al-Khattab RA dan direkodkan dalam Sahih Muslim. Empat daripada enam rukun turut disebut dalam Surah al-Baqarah ayat 285.
Sebab ia mengajar seorang Muslim menerima ketentuan Allah tanpa berhenti berusaha. Tanpa keimanan ini, seseorang mudah putus asa apabila usahanya tidak menjadi, atau menjadi sombong apabila berjaya.
Keenam-enam rukun perlu diyakini serentak. Menolak salah satu bermakna keimanan itu tidak lengkap. Soalan terperinci berkaitan hukum sebaiknya dirujuk kepada pihak berautoriti seperti JAKIM atau Jabatan Agama Islam negeri.
Rukun iman ke-6 atau keenam ialah beriman kepada qada dan qadar, iaitu percaya bahawa segala yang berlaku adalah dengan ketetapan dan izin Allah. Manusia tetap wajib berusaha dahulu, kemudian bertawakal dengan keputusannya.
Rukun iman ke-4 ialah beriman kepada rasul, iaitu manusia pilihan Allah yang menerima wahyu. Rukun iman ke-5 pula ialah beriman kepada hari akhirat, iaitu hari semua amalan dihisab.
Rukun iman ke-2 ialah beriman kepada malaikat. Rukun iman ke-3 ialah beriman kepada kitab-kitab Allah iaitu Taurat, Zabur, Injil dan Al-Quran.
Enam perkara ini asas kepercayaan setiap Muslim. Menghafalnya senang, tetapi yang lebih penting ialah membawanya masuk ke dalam cara kita bercakap, belajar dan membuat keputusan setiap hari.
Nota: laman ini panduan pembelajaran untuk murid dan ibu bapa. Untuk hukum atau fatwa rasmi, sila rujuk JAKIM atau Jabatan Agama Islam negeri masing-masing.
Artikel Cadangan
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
Or copy link
